Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM) là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, mang ý nghĩa chiến lược trong sự nghiệp phát triển bền vững tại mỗi địa phương. Đối với tỉnh Sơn La, một tỉnh miền núi, biên giới, dân cư chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số, việc triển khai Chương trình xây dựng NTM càng đặt ra yêu cầu cao về sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, trong đó Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) và các tổ chức chính trị, xã hội ở cơ sở giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, hoạt động này vẫn còn tồn tại hạn chế về chiều sâu, hiệu quả và sự phối hợp. Do đó, năm 2023, UBND tỉnh phê duyệt cho Trường Chính trị tỉnh triển khai đề tài nghiên cứu cấp tỉnh: “Nghiên cứu một số giải pháp phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội ở cơ sở trong xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Sơn La đến năm 2025 và định hướng đến năm 2030”. Đề tài đã đưa ra nhiều kết quả quan trọng, là cơ sở khoa học và thực tiễn để đề xuất giải pháp nâng cao vai trò các tổ chức trong giai đoạn tới.

Nhóm nghiên cứu triển khai khảo sát tại cơ sở

Trong thời gian nghiên cứu, đề tài đã làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn 07 vai trò cơ bản của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong xây dựng nông thôn mới. Tổ chức khảo sát thực tế tại 5 địa phương gồm: Yên Châu, Mai Sơn, Sông Mã, Thuận Châu, Vân Hồ về nội dung truyên truyền, phổ biến chủ trương, chính sách; Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện; Giám sát, phản biện xã hội; Huy động người dân tham gia; Vai trò người có uy tín và mô hình tự quản. Kết quả cho thấy, trong quá trình xây dựng nông thôn mới, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị, như Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Cựu chiến binh đã thực hiện tốt vai trò cầu nối giữa Đảng, chính quyền và nhân dân. Lực lượng này, không chỉ đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân trong các hoạt động giám sát thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, mà còn tích cực vận động Nhân dân phát triển kinh tế, tham gia các mô hình hợp tác xã kiểu mới, giúp nhau giảm nghèo bền vững, bảo vệ môi trường, giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống dân tộc, xây dựng cộng đồng dân cư đảm bảo an ninh, an toàn, sáng - xanh- sạch - đẹp... Nhiều địa phương trong tỉnh, đã thành lập, duy trì hiệu quả các các phong trào như: “5 không, 3 sạch” của Hội Phụ nữ; “Nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi” của Hội Nông dân; “Thanh niên tình nguyện” của Đoàn Thanh niên; “Cựu chiến binh gương mẫu” của Hội CCB... Các mô hình “tổ tự quản cộng đồng”, “ngày hội đại đoàn kết”, “thôn bản kiểu mẫu” tạo được sự lan tỏa tích cực nhờ vai trò của các già làng, trưởng bản, người có uy tín ở xã, bản. Qua đó, nhận diện một số tồn tại, hạn chế như: một bộ phận cán bộ đoàn thể cơ sở còn thiếu kỹ năng; công tác tuyên truyền chưa thật sự đổi mới; sự phối hợp giữa các tổ chức còn chồng chéo; cơ chế, chính sách hỗ trợ còn thiếu đồng bộ; công tác đào tạo, bồi dưỡng chưa thường xuyên.

Nhóm nghiên cứu đề tài làm việc tại xã Yên Sơn, tỉnh Sơn La

Thạc sĩ Lò Thị Thúy Hà - Hiệu trưởng Trường chính trị, chủ nhiệm đề tài cho biết: Sơn La với đặc thù là tỉnh miền núi biên giới, có địa hình chia cắt, dân cư phân bố không đều và đa dạng về dân tộc, với đặc điểm như vậy đặt ra nhiều thách thức trong quá trình xây dựng nông thôn mới. Trong bối cảnh đó, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội ở cơ sở đóng vai trò nòng cốt trong việc tuyên truyền, vận động nhân dân, giám sát và phản biện xã hội, phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Trong quá trình triển khai, nhóm thực hiện đề tài đã nghiên cứu toàn diện, khoa học cả lý luận và thực tiễn, đề xuất các giải pháp khả thi, góp phần nâng cao hiệu quả thực chất của lực lượng nòng cốt này trong xây dựng nông thôn mới nhất là trong giai đoạn phát triển mới. Trong đó, chúng tôi đã xây dựng bộ tài liệu bồi dưỡng có tính ứng dụng cao, hệ thống giải pháp cụ thể, khả thi, hỗ trợ hoạch định chính sách và chỉ đạo điều hành, nâng cao hiệu quả thực hiện Chương trình nông thôn mới, hướng đến góp phần phát huy vai trò Mặt trận Tổ quốc và tổ chức chính trị xã hội ở cơ sở, về mối quan hệ phối hợp; công tác kiểm tra giám sát, khen thưởng, kỷ luật; về công tác tuyên truyền vận động; về công tác đào tạo bồi dưỡng.

Tập huấn nâng cao chất lượng công tác cho đội ngũ cán bộ MTTQ và các tổ chức chính trị, xã hội tại xã Yên Sơn, tỉnh Sơn La

Một trong những kết quả nghiên cứu nổi bật của đề tài đó là: xây dựng bộ tài liệu bồi dưỡng dành cho cán bộ Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội cấp xã, cung cấp khung lý luận và giải pháp thực tiễn, tạo nền tảng nhân rộng trong đào tạo, tập huấn và đưa bộ tài liệu này ứng dụng vào mô hình thí điểm trên địa bàn xã Yên Sơn. Quá trình triển khai mô hình được thực hiện bài bản, phù hợp với tình hình thực tế địa phương. Kết quả cho thấy, sau các đợt tập huấn, đội ngũ cán bộ xã Yên Sơn đã chuyển biến rõ rệt về nhận thức và phương pháp tổ chức triển khai các tiêu chí nông thôn mới. Từ việc lập kế hoạch, xây dựng lộ trình đến triển khai hoạt động và giám sát, đánh giá, mọi công đoạn đều được tiến hành khoa học hơn, sát thực tiễn hơn. Đặc biệt, người dân sau khi tham gia tập huấn đã có sự chuyển biến tích cực cả về nhận thức và hành động. Ý thức gìn giữ vệ sinh công cộng, trồng cây xanh, làm đường bê tông nội bản, giữ gìn an ninh trật tự, gìn giữ văn hóa truyền thống… được nâng lên rõ rệt và nhận được sự ủng hộ tham gia của cả cộng đồng. Giảng viên Hoàng Văn Sơn - Khoa lý luận sơ sở, Trường Chính trị tỉnh cho biết: Qua quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ, tôi nhận thấy chính quyền xã đánh giá rất cao kết quả vận hành mô hình. Kết quả bước đầu thực hiện mô hình thí điểm là cơ sở thực tiễn quan trọng để cho xã tiếp tục thực hiện mục tiêu xây dựng nông thôn mới trong thời gian tiếp theo. Và từ thực tiễn, so sánh trước và sau khi triển khai mô hình, nhóm nghiên cứu nhận thấy nhận thức của đảng viên, cán bộ thực hiện công tác Mặt trận tổ quốc và tổ chức chính trị xã hội cấp xã cũng như người hoạt động về công tác mặt trận cấp tổ, bản được nâng lên cả về ý thức và trách nhiệm. Về phía người dân chúng tôi cũng cảm nhận được có những thay đổi rõ rệt, người dân phấn đấu, mong muốn xây dựng nông thôn mới, một môi trường sống văn minh, hiện đại hơn.

Trên cơ sở nghiên cứu tổng quan, nhận diện rõ thực trạng, hạn chế tại cơ sở về vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Đề tài đã đề xuất 05 nhóm giải pháp trọng tâm bao gồm: Tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức; Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; Hoàn thiện cơ chế, chính sách; Nâng cao hiệu quả phối hợp; Đổi mới công tác thi đua, giám sát, khen thưởng. Các nhóm giải pháp có mối quan hệ logic, hỗ trợ lẫn nhau, vừa nâng cao nhận thức, tạo nguồn nhân lực vững vàng, phát huy sức mạnh tổng thể đến biểu dương, khen thưởng kịp thời để lan tỏa phong trào thi đua xây dựng nông thôn mới sâu rộng trong các tầng lớp nhân dân, góp phần phát huy tối đa vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, bảo đảm chương trình nông thôn mới đi vào chiều sâu, bền vững, gắn với đặc thù miền núi, biên giới.

Với những kết quả nghiên cứu khoa học, mô hình thực tiễn và bộ giải pháp toàn diện, đề tài đã đóng góp cơ sở quan trọng để Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Sơn La tiếp tục cụ thể hóa thành các chính sách, chương trình hành động thiết thực, đưa chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và bền vững hơn trong giai đoạn đến năm 2025 và định hướng đến năm 2030.

                                                                                     Ánh Nguyệt