Vân Hồ với khí hậu mát mẻ, thổ nhưỡng đa dạng, có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế nông - lâm nghiệp. Những năm gần đây, bên cạnh các loại cây trồng truyền thống, cây Giổi ăn hạt đang mở ra một hướng đi mới, đầy triển vọng cho người dân nơi đây. Đề tài “Nghiên cứu ứng dụng xây dựng mô hình trồng rừng thâm canh Giổi ăn hạt (Michelia tonkinensis A.Chev.) cung cấp gỗ lớn kết hợp lấy hạt tại tỉnh Sơn La” đã có những hiệu quả tích cực trong việc bảo vệ rừng và phát triển kinh tế cho người dân tại xã Vân Hồ.
Tháng 11/2023, UBND tỉnh phê duyệt cho Trung tâm Nghiên cứu và Chuyển giao kỹ thuật lâm sinh triển khai đề tài “Nghiên cứu ứng dụng xây dựng mô hình trồng rừng thâm canh Giổi ăn hạt (Michelia tonkinensis A.Chev.) cung cấp gỗ lớn kết hợp lấy hạt tại tỉnh Sơn La”. Cho đến nay, nhóm nghiên cứu đã xây dựng và hoàn thiện được 05 nội dung, bao gồm: Đánh giá hiện trạng cây Giổi ăn hạt và rừng trồng trên địa bàn tỉnh Sơn La; Nghiên cứu hoàn thiện quy trình nhân giống Giổi ăn hạt; Xây dựng vườn giống bằng cây ghép (hay còn gọi là Vườn cây mẹ), quy mô 01 ha; Nghiên cứu xây dựng mô hình rừng trồng thâm canh Giổi ăn hạt cung cấp gỗ lớn kết hợp lấy hạt trên địa bàn tỉnh Sơn La; Tập huấn, chuyển giao kết quả nghiên cứu.
Tham quan và đánh giá vườn giống bằng cây ghép Giổi hộ gia đình ông Bàn Văn Đại, tại bản Yên Thành, xã Vân Hồ, tỉnh Sơn La
Trong quá trình khảo sát, nhóm nghiên cứu đã lựa chọn 02 mô hình thí điểm tại hộ gia đình ông Bàn Văn Đại và ông Bàn Văn Hùng tại bản Yên Thành, xã Vân Hồ để xây dựng vườn giống bằng cây ghép (hay còn gọi là vườn cây mẹ) với diện tích là 01 ha và vườn trồng thâm canh Giổi ăn hạt kết hợp giữa cây hạt và cây ghép với diện tích là 0,5 ha. Sau hơn 2 năm, diện tích 02 mô hình sinh trưởng tốt, thích nghi với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng ở địa phương. Chiều cao cây từ 1,3 - 1,6 m, đường kính gốc từ 3 - 3,5 cm. Dự kiến năm 2026, vườn cây sẽ bói quả và đến năm 2027, người dân có thể cho thu hoạch lấy hạt.
Ông Bàn Văn Tiến, bản Yên Thành, xã Vân Hồ cho biết: “Đến nay tỷ lệ cây sống đạt trên 95%, cây phát triển đồng đều, tôi rất yên tâm và kỳ vọng mô hình sẽ mang lại hiệu quả kinh tế tốt trong thời gian tới”.
Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, cây giổi ăn hạt còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, chống xói mòn đất, nâng cao độ che phủ rừng. Người dân tham gia dự án được hỗ trợ giống, chuyển giao kỹ thuật, từng bước hình thành vùng trồng Giổi tập trung.
Ông Hà Văn Hòa, Ban Quản lý bản Yên Thành, xã Vân Hồ cho biết: “Chúng tôi nhận thấy cây Giổi sinh trưởng nhanh, phù hợp với điều kiện địa phương và hy vọng khi thu hoạch sẽ mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân trong bản”.
Tập huấn chuyển giao kỹ thuật nhân giống, trồng cây Giổi ăn hạt lấy gỗ lớn kết hợp lấy hạt phù hợp điều kiện tỉnh Sơn La tại bản Yên Thành, xã Vân Hồ, tỉnh Sơn La
Để nhân rộng hiệu quả của mô hình trồng cây Giổi, tháng 12/2025, cán bộ của Trung tâm Nghiên cứu và Chuyển giao kỹ thuật lâm sinh đã tổ chức 02 lớp tập huấn chuyển giao kỹ thuật nhân giống, trồng cây Giổi ăn hạt lấy gỗ kết hợp lấy hạt phù hợp với điều kiện tỉnh Sơn La cho hơn 80 hộ dân tại bản Yên Thành và bản Phà Lè, xã Vân Hồ, tỉnh Sơn La.
Sau hơn 2 năm triển khai đề tài, bước đầu cho thấy tác động tích cực, từ những cánh rừng xanh ở Vân Hồ, cây Giổi ăn hạt mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế gắn với bảo vệ rừng, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện sinh kế cho người dân vùng cao.
Tú Hảo